Hjá Lífsýn starfa ráðgjafi, sálfræðinemi og félagsráðgjafanemi sem taka vel á móti þér.

Þú getur hringt  og fengið ráðleggingar eða komið í viðtöl.

Það er til fullt af fólki sem vill hjálpa þér. Ekki vera hrædd/ur við að leita þér hjálpar.

Einnig erum við með námskeið sem hafa virkað vel fyrir börn, unglinga og fullorðna sem hafa orðið fyrir einelti eða öðru mótlæti í lífinu.

Hægt er að panta tíma hjá ráðgjafa í síma 771-4474 eða mail : lifsyn@lifsyn.is

Gömul kínversk kona átti tvo leirpotta sem hún hengdi á sitthvorn endann á langri stöng sem hún bar á öxlum sínum. Á hverjum degi sótti hún vatn langa leið í uppsprettu fjarri heimilinu. Annar potturinn var sprunginn eftir endilöngu og var því aðeins hálffullur þegar heim kom. Hinn potturinn var fullkominn og skilaði sér alltaf fullur af vatni eftir þessa löngu leið heim að húsinu. Svona gekk þetta í tvo ár, daglega gekk gamla konan með pottana að uppsprettunni og daglega kom hún heim með aðeins einn og hálfan pott af vatni.

Auðvitað var fullkomni potturinn ánægður með sína frammistöðu en sprungni potturinn skammaðist sín og leið mjög illa þar sem frammistaða hans var aðeins til hálfs við það sem hann var skapaður til að gera. Eftir tveggja ára vinnu talaði hann til konunnar við uppsprettuna. "Ég skammast mín fyrir frammistöðu mína, vegna sprungunnar á hlið minni lekur helmingurinn af vatninu burt á leiðinni heim. Þú ættir að henda mér og fá þér nýjan pott."

Gamla konan brosti, "Hefur þú tekið eftir að þín hlið við götuna er blómum skreytt á meðan engin blóm vaxa hinum megin götunnar? Það er vegna þess að ég hef alltaf vitað af þessum galla þínum og þess vegna sáði ég fræum á þinni hlið götunnar og á hverjum degi þegar við göngum heim vökvar þú blómin mín. Ég hef um árabil getað týnt þessi fallegu blóm og skreytt heimili mitt með þeim. Af því að þú ert eins og þú ert þá hef ég fengið að njóta fegurðar blómanna.

Forsendur fyrir sérstakri unglingamenningu hafa skapast, eftir að unglingar fóru að lifa í þessum biðsal, sínum eigin reynsluheimi.  Rokkið kom fram á sjónarsviðið árið 1954 og er fyrsta sérstaka unglingatónlistin.  Það var uppreisn gegn gildismati foreldranna, sem voru skelkaðir, enda vissu þeir ekki hvaðan á þá stóð veðrið.  Stefnur og straumar hafa skipst á frá þessum tíma, bítlatímabil, hippatímabil, þungarokk, diskó og pönkið kom og fór. 

Nú einkennir mikil fjölbreytni unglingamenninguna og vaxandi áhugi er á íþróttum, líkamsrækt og fleiru í þeim dúr.  Fullorðnir virðast hafa haft það sem þumalputtareglu að vera á móti því sem unglingar gera, svona ef ske kynni að það væri skaðlegt.  Hér áður fyrr átti rokkið að vera stórhættulegt æskufólki.  Það var bannað í ýmsum hlutum Bandaríkjanna og átti mjög erfitt uppdráttar í ríkisútvarpinu hér á landi.  Núna er það hins vegar talið hluti af vestrænni menningu og fáir halda því fram að það sé æskunni skaðlegt.

Á bítlatímabilinu var skorin upp herör gegn síða hárinu.  Til dæmis setti einn ágætur skólastjóri þá reglu, að ungir drengir mættu ekki fara með í skólaferðalagið, nema það sæist í eyrun á þeim.  Á þessum árum voru margir sannfærðir um að hársöfnunin væri skaðleg.  Mini pilsin sem stúlkur gengu einu sinni í, áttu að valda þeim öllum ólæknandi blöðrubólgu.  Ætli sömu rök hafi ekki verið höfð uppi um götóttu gallabuxurnar sem síðar komu? 

Það er skrítið að fólk skuli sjá ástæðu til að elta ólar við svona sauðmeinlausa dynti í unglingamenningunni.  Þeir geta vissulega verið öfgafullir, en í langflestum tilvikum gjörsamlega skaðlausir.  Þeir sem nú eru unglingar eiga áreiðanlega síðar eftir að hlæja að myndum af sér í rifnum gallabuxum eða loðfóðruðum kuldagöllum.

Sömu einstaklingar og stundum eru að gagnrýna myndir á herbergisveggjum unglinganna, klæðaburð þeirra og hárgreiðslu, gefa ef til vill eftir í mikilvægum málum, til dæmis varðandi útivist og áfengisneyslu.  Það er eins og sumir hugsi sem svo, að ef dóttir þeirra eða sonur ætli að vera drukkin niðri í bæ fram á nótt, þá skuli þau alla vega vera sæmilega til fara. 

Foreldrar ættu að taka allsgáða afstöðu til unglingamenningarinnar, ekki vera að eltast við sauðmeinlausa hluti, en hafa þess í stað kjark til að taka afstöðu gegn þeim þáttum sem eru hættumeiri, eins og sjálfskammtaður útivistartími og þegar unglingar byrja áfengisneyslu allt of snemma.                      

 

1. Einsettu þér dag hvern að sýna öðrum virðingu.

2.  Taktu eftir jákvæðum orðum og gjörðum þeirra sem þér þykir vænt um.

3.  Leitaðu eftir því góða í hverjum manni.

4.  Segðu eitthvað fallegt.

5.  Ekki nota hrós sem formála að gagnrýni.

6.  Þú getur sýnt fólki virðingu þótt þú sért ekki sammála því.

7.  Gerðu ekki kröfu um endurgjald þegar þú hrósar.

8.  Taktu eftir þeim breytingum sem verða innra með þér þegar þú sýnir virðingu.

9.  Með því að sýna öðrum virðingu eykur þú Sjálfsvirðingu þín.  

Á kvöldin áður en ég sofna ligg ég og reyni að muna hvað ég hef gert, sagt og hugsað þann daginn. Ég finn alltaf ýmislegt sem ég vildi óska að ég hefði ekki gert, vissi að var rangt en gerði samt.

Ég skoða betur það sem mér þótti verst og næsta dag reyni ég að forðast að það endurtaki sig. Ég einbeiti mér bara að því að gera þetta ekki aftur. Næsta kvöld bæti ég við einu eða tveimur atriðum og þannig held ég áfram. 

* Í mjög langan tíma komst ég upp með að vinna ekki í þessu spori því það myndi skaða mig –það myndi særa sjálfstraust mitt að biðjast fyrirgefningar og bæta fyrir brotin, svo að ég sleppti því. En að lokum varð ég heiðarleg. Nú veit ég að ef ég bæti fyrir brotin gagnvart einhverjum mun hinn sami sennilega hafa meira álit á mér og mér mun líða miklu betur í samskiptum við hann.  

* Oft og mörgum sinnum hef ég freistast til að forðast þau vandræði sem fylgja því að biðjast fyrirgefningar milliliðalaust og því valið að bæta fyrir brotið á óbeinan hátt. Ég verð að vera viss um tilgang minn áður en ég ákveð hvernig ég ætla að bæta fyrir brot mitt. Ég spyr mig hvort ég forðist að biðjast fyrirgefningar af því að það sé betra fyrir mig eða af því að það sé í raun og veru betra fyrir hinn aðilann að ég geri það á einhvern annan hátt.

Hafði vafalítið fóðrað það á einhvern dúnmjúkan og fagran hátt gagnvart samviskunni, að hann ætti þetta skilið eftir allt erfiðið undanfarið, að fá nú loksins að slappa ærlega af, eða eitthvað í þeim dúr. Vælið í kerlingunni hafði ekkert verið annað en pirrandi röfl; hún skildi þetta ekki, fattaði ekki hvernig karlmenn voru gerðir. Hún um það. Að morgni aðfangadags var byrjað á ný, en upp úr hádegi gat hann ekki meira í bili, og ákvað því að halla sér. Móðirin og börnin læddust næstu klukkustundir um gólfin eins hljóðlega og unnt var, líkt og framliðnar sálir, til að raska nú ekki svefnró heimilisföðurins, og innst inni bjó sú von í hjörtum þeirra, dauf samt, að hann mætti ná að sofa þannig fram á jóladag.

Enda vissu þau, að eini möguleikinn á friðsælu og gleðilegu kvöldi væri fólginn í einhverju slíku. Þetta var ekkert nýtt. Svona hafði formið verið alla tíð, en óvenju slæmt var ástandið þetta árið. Þeim varð ekki að ósk sinni. Upp úr klukkan sex vaknaði hann, leit ringlaður og hissa á uppábúna fjölskylduna og sagði: "Hvað í andskotanum stendur eiginlega til á þessu heimili?" Hann mundi ekki hvaða dagur var. Þessi saga er ekki uppspuni, þótt ótrúlegt sé. Mér var sögð hún fyrir nokkrum árum, en hún gerðist fyrir löngu. Og ég veit, að hún er ekkert einsdæmi. Um allt land og víða jörð gerist eitthvað svipað á hverjum einustu jólum.

Ekkert foreldri hefur leyfi til að hafa gleði jólanna af barni sínu og því munu ýmis samtök minna á í dag hversu mikilvægt það er fyrir börn að foreldrar þeirri neyti ekki áfengis á jólunum. Í þessu tilliti eru forvarnir afar mikilvægar og má aldrei slaka á í þeim málum. Hins vegar er ég þeirrar skoðunar að fyrirmyndir skipti mestu máli. Fyrirmyndir barna eru eðlilega foreldrarnir og því er heimilisuppeldið öðru fremur lykill að farsæld uppvaxandi kynslóðar. Oft er sagt að fjölskyldan sé hornsteinn samfélagsins, það er mikið rétt. Því er hlutverk okkar allra að treysta þennan hornstein með öllum tiltækum ráðum.

Jólamánuðurinn reynir mikið á fjölskyldur og alla einstaklinga. Hraðinn verður mikill í samfélaginu næstu vikur, kröfur miklar og væntingar fram úr öllu hófi. Allt aukaáreiti eins og ofdrykkja og vandræði henni tengd verður enn erfiðara um jól en á öðrum tímum. Tökum höndum saman, stöldrum við og tryggjum öllum möguleika á að njóta jólanna þar sem ríkir öryggi og kærleikur. Ef þú, faðir eða móðir, sem lest þessi orð mín og ert að hugsa um að gera eitthvað svipað og húsbóndinn sem ég nefndi í upphafi, þá bið ég þig um að staldra við og líta rétt augnablik í innstu fylgsni huga þíns.

Eitthvað hlýtur að vera úr lagi þar, eða hvað?

Og ef svo er, væri þér ekki best að leita eftir aðstoð færra manna og kvenna, til að finna bót á þessu, áður en glæpurinn er framinn?

Að fá hjálp við að sjá, að það er fátt, ef þá nokkuð, ónáttúrulegra til en að nauðga með drykkju og yfirgangi sálum kærustu ástvina þinna á helgasta tíma ársins, sem einnig og fyrst og síðast er og á að vera mesta gleðistund í lífi allra barna ár hvert?

Slík ör eru lengi að hverfa, og sum ná því aldrei. Ef einhver manndómur lifir ennþá í þér, ef vínandinn er ekki nú þegar búinn að drekkja öllu siðferðisþreki þínu, verðurðu að grípa í taumana. Þetta er dauðans alvara.

Fyrsta skrefið gæti verið að sleppa drykkju um þessi jól, og annað það að spenna greipar og biðja meistarann um fyrirgefningu og hjálp, Guðs son í jötunni, því maðurinn er stærstur þegar hann krýpur í einlægri bæn við fótskör hans. "Komið til mín, öll þið sem erfiðið og þunga eruð hlaðin, og ég mun veita ykkur hvíld," segir hann, og er þekktur fyrir að ganga aldrei á bak orða sinna.

Takirðu boði hans, muntu finna kraft, sem nægir til að halda áfram á brautinni, í átt til eðlilegs lífs. Megi hann ná um þig á komandi dögum, ljúka upp augum þínum og hreinsa ærlega til.

Það yrði besta jólagjöf þín til ástvinanna frá upphafi. Og Jesúbarnsins.

Ekki spurning.

* Í mjög langan tíma komst ég upp með að vinna ekki í þessu spori því það myndi skaða mig –það myndi særa sjálfstraust mitt að biðjast fyrirgefningar og bæta fyrir brotin, svo að ég sleppti því. En að lokum varð ég heiðarleg. Nú veit ég að ef ég bæti fyrir brotin gagnvart einhverjum mun hinn sami sennilega hafa meira álit á mér og mér mun líða miklu betur í samskiptum við hann.  

* Oft og mörgum sinnum hef ég freistast til að forðast þau vandræði sem fylgja því að biðjast fyrirgefningar milliliðalaust og því valið að bæta fyrir brotið á óbeinan hátt. Ég verð að vera viss um tilgang minn áður en ég ákveð hvernig ég ætla að bæta fyrir brot mitt. Ég spyr mig hvort ég forðist að biðjast fyrirgefningar af því að það sé betra fyrir mig eða af því að það sé í raun og veru betra fyrir hinn aðilann að ég geri það á einhvern annan hátt.

 Agi er nauðsynlegur fylgifiskur uppeldis og honum má ekki rugla saman við kúgun.  Agi er einfaldlega að hafa ramma í kringum hegðun.  Þeir, sem á annað borð hafa trú á aga, detta stundum í þá gryfju að hafa reglur um allt, stórt og smátt.  Fáar, einfaldar og skýrar reglur um nokkur grundvallaratriði er vænlegri til árangurs.  Það er líka mikilvægt að það sé á hreinu að foreldrarnir ráða.  Þeir taka ákvörðunina, en þeir vilja að sjálfsögðu taka tillit til óska unglingsins og annarra á heimilinu.  Þetta þýðir ekki að sest sé að sáttarborði, þar sem gerðar eru málamiðlanir um alla hluti.  

Foreldrarnir eiga að ráða.  Þeir verða líka að taka afstöðu til mikilvægra mála, eins og áfengisneyslu og gefa unglingnum skýr skilaboð um hvenær þeir geti í fyrsta lagi sætt sig við að hann fari að fikta við áfengi.  Þá þarf líka að taka afstöðu til þess fyrirfram, hvernig á að bregðast við unglingurinn kemur drukkinn heim.  Þannig eru meiri líkur til að viðbrögðin verði skynsamleg og yfirveguð. Foreldrar slaka oft á reglunum, um leið og unglingurinn brýtur þær í fyrsta sinn.  Þeir virðast þá hugsa um sem svo, að það sé fínt að hafa reglur, en það sé ekkert vit í að halda fast í þær, ef unglingurinn sinnir þeim ekki. 

Ef unglingurinn á til dæmis að koma heim á miðnætti, en fer að koma rúmlega tólf eða hálfeitt, þá ákveða foreldrar kannski að hann eigi alltaf að vera komin heim fyrir hálf eitt.  Svo færir unglingurinn sig upp á skaftið og fer að koma heim klukkan eitt og þá er útivistartímanum enn breytt og svo koll af kolli.  Nær væri að reyna að fá unglinginn til að virða rammann, sem settur er, í stað þess að breyta honum sífellt.  Unglingar láta sífellt reyna á hvar mörkin liggja, en þá má ekki sífellt færa þau mörk til.  Foreldrarnir verða að setja reglur, sem þeir hafa trús á og halda fast við þær, jafnvel þótt unglingurinn sé í uppreisn gegn þeim og brjóti þær sífellt. 

Sumir foreldrar taka fangelsismálakerfið sér til fyrirmyndar og útdeila straffi, ef brotið er gegn reglunum.  Komi unglingurinn hálftíma of seint heim verður hann í straffi til dæmis tvö kvöld.  Hins vegar er árangursríkara að gefa unglingnum kost á að endurvinna traustið, sem til hans var borið.  Það þarf að ræða við hann, til hvaða ráða sé hægt að grípa í sameiningu, svo foreldrarnir geti treyst honum á ný.  Slíkar umræður, þar sem rætt er um vandann sem sameiginlegan, eru mun uppbyggilegri en einhliða tilkynningar um refsingar fyrir brot. 

Unglingar þurfa að fá að bera ábyrgð á vissum sviðum, ekki þar sem mistök verða ekki aftur tekin, eins og þegar þau byrja allt of ung að nota áfengi eða skammta sér sinn eigin útivistartíma, heldur á sviðum sem skipta unglinginn miklu máli og þar sem mistökin eru til að læra af þeim.  Þetta á við um vasapeninga, fatakaup, hreinlæti í eigin herbergi og að vakna sjálfur á morgnana, svo nokkuð sé nefnt.  Þegar unglingurinn sýnir ábyrga hegðun á hann rétt á að foreldarnir komi fram við hann sem jafningja. 

 Ekki sem fullorðinn einstakling með sömu réttindi og skyldur og foreldrarnir, heldur sem jafningja, sem hlustað er á, tekið tillit til og sem tekur tillit til foreldranna, sem foreldrarnir treysta og virða.  Ef unglingurinn er óábyrgur er ekki hægt að treysta honum.  Þá taka foreldrarnir af honum ábyrgðina og réttindin sem henni fylgja, tímabundið, en eru jafnframt tilbúnir til að hjálpa honum að endurvinna traustið.                                      

Það er mikilvægt fyrir mig að búa til lista yfir það fólk sem ég hef sært svo að ég sjái greinilega hvaða hegðun gerði mér meira vont en gott. Ég var best í því að koma með alls konar afsakanir fyrir slæmri hegðun minni. Ég afsakaði mig með því að ég væri bara mannleg eða reyndi að skella skuldinni á aðra.  

Ég var í námi og vildi komast í dýrari skóla en fékk ekki inngöngu og það hafði slæm áhrif á sjálfsálitið. Ég fór í fýlu og taldi mér trú um að eina ástæðan væri sú að mamma og pabbi væru ekki nógu efnuð til að senda mig þangað. Ég var fjölskyldunni mjög erfið. Ef ég hefði ekki rifjað þennan atburð upp annað hvort í huganum eða með því að skrifa hann niður getur verið að ég hefði haldið áfram að trúa afsökunum mínum.

Ég særði ekki aðeins foreldra mína heldur sjálfa mig líka. Það forðar mér frá að gera sömu mistökin aftur að ég var fús til að opna hug minn og hjarta og bæta fyrir þetta brot og önnur.

Ég trúi því að guð muni losa mig við brestina með því að gefa mér tækifæri til að vinna í sjálfri mér. Til dæmis er ég mjög skapstór, en síðan ég varð meðvituð um þennan galla þá virðist sem ég taki oftar eftir því þegar ég er að missa stjórn á skapi mínu.

Ég hef talað við fólk og lært hvernig það fer að því að stjórna sínu skapi. Ég trúi því að þessi nýja vitund um mig sjálfa sé aðferð guðs til að hjálpa mér.